حجت الاسلام والمسلمین حجت حسینی، استاد مدرسه علمیه سفیران هدایت امام صادق (ع) در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با بیان اینکه
شبهای قدر اساساً زمان بازگشت به حقیقت قرآن و معارف ناب اسلامی است و در این میان، نهجالبلاغه را میتوان نزدیکترین متن به روح و منطق قرآن دانست، افزود: بسیاری از عالمان بزرگ شیعه و حتی شماری از اندیشمندان اهل سنت، نهجالبلاغه را «اخ القرآن» نامیدهاند؛ یعنی متنی که در بیان، محتوا و عمق معرفتی در امتداد آموزههای قرآنی قرار دارد.
امیرالمؤمنین علی(ع) در نهجالبلاغه صرفا به بیان آموزههای فردی و اخلاقی بسنده نمیکنند
استاد مدرسه علمیه سفیران هدایت امام صادق (ع) تهران بیان کرد: امیرالمؤمنین علی(ع) در نهجالبلاغه صرفاً به بیان آموزههای فردی و اخلاقی بسنده نمیکنند، بلکه طرحی جامع برای اداره جامعه، تنظیم روابط اجتماعی و تحقق عدالت ارائه میدهند. در واقع نهجالبلاغه یک منظومه فکری است که در آن اخلاق، سیاست، اقتصاد، عدالت اجتماعی و معنویت در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
وی خاطرنشان کرد: در چنین ایامی که جامعه اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به منابع اصیل فکری خود است، مطالعه نهجالبلاغه میتواند افقهای تازهای در فهم مسئولیت اجتماعی، اخلاق جمعی و همبستگی میان مردم بگشاید. زیرا در نگاه علوی، جامعه اسلامی یک پیکره واحد است که سلامت آن در گرو مسئولیتپذیری همگانی است.
حجت الاسلام والمسلمین حسینی افزود: اگر بخواهیم از منظر جامعهشناختی به نهجالبلاغه نگاه کنیم، باید بگوییم که یکی از محورهای بنیادین این کتاب، مسئله «انسجام اجتماعی» است. امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبهها و نامههای متعدد خود به ضرورت حفظ پیوندهای اجتماعی و پرهیز از تفرقه تأکید کردهاند. برای نمونه در خطبه ۱۷۶ نهجالبلاغه، امام علی(ع) مردم را به همبستگی و دوری از پراکندگی فرا میخوانند و یادآور میشوند که اختلاف و گسست اجتماعی، زمینهساز ضعف و آسیبپذیری جامعه است. در نگاه امام، جامعهای که از درون دچار شکاف شود، قدرت دفاع از ارزشها و هویت خود را از دست خواهد داد.
اهمیت رعایت عدالت، کرامت انسانی و توجه به همه اقشار جامعه در نهج البلاغه
وی گفت: در نامه مشهور امام به مالک اشتر، که میتوان آن را یکی از مهمترین متون سیاسی و مدیریتی در تمدن اسلامی دانست، بر رعایت عدالت، کرامت انسانی و توجه به همه اقشار جامعه تأکید شده است. این نامه نشان میدهد که عدالت اجتماعی یکی از مهمترین عوامل ایجاد اعتماد عمومی و انسجام ملی است.
استاد مدرسه علمیه سفیران هدایت امام صادق علیه السلام تهران خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم از منظر نهجالبلاغه به مسئله همبستگی اجتماعی نگاه کنیم، باید سه عنصر را مورد توجه قرار دهیم: عدالت، اخلاق اجتماعی و مسئولیتپذیری جمعی. بخشهای متعددی از نهجالبلاغه واجد چنین ظرفیتی هستند. یکی از مهمترین آنها خطبههای اجتماعی امام علی(ع) است که در آنها به آسیبشناسی جامعه و ضرورت اصلاح روابط انسانی پرداخته شده است.
وی ادامه داد: همچنین در کلمات قصار نهجالبلاغه نیز آموزههای فراوانی درباره اخلاق اجتماعی وجود دارد. امام علی(ع) در یکی از سخنان حکیمانه خود میفرمایند: «الناس صنفان؛ إما أخ لک فی الدین أو نظیر لک فی الخلق». این جمله کوتاه اما بسیار عمیق، مبنای یک نگاه انسانی و فراگیر به جامعه است. بر اساس این نگاه، انسانها یا برادر دینی یکدیگرند یا در آفرینش با هم مشترکاند؛ بنابراین هیچکس نباید از دایره احترام و عدالت خارج شود.چنین نگرشی میتواند پایههای همزیستی مسالمتآمیز و همبستگی اجتماعی را تقویت کند.
نهجالبلاغه یک منبع زنده و پویا برای اندیشه اسلامی است
استاد مدرسه علمیه سفیران هدایت امام صادق (ع) تهران ادامه داد: نهجالبلاغه صرفاً یک متن تاریخی نیست، بلکه یک منبع زنده و پویا برای اندیشه اسلامی است. متأسفانه در بسیاری از موارد، ما این کتاب را صرفاً در حد یک متن ادبی یا خطابی مطالعه میکنیم، در حالی که نهجالبلاغه دربردارنده یک دستگاه فکری منسجم است.
حجت الاسلام والمسلمین حسینی اضافه کرد: اگر این اثر به صورت روشمند در حوزههای علمی، دانشگاهها و حتی در نظام آموزشی عمومی مورد توجه قرار گیرد، میتواند در شکلدهی به فرهنگ مسئولیت اجتماعی و اخلاق عمومی نقش مهمی ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از ویژگیهای برجسته نهجالبلاغه این است که امام علی(ع) در آن به روشنی درباره آسیبهای قدرت، خطرات دنیاطلبی، ضرورت عدالت و اهمیت کرامت انسانی سخن گفتهاند. این آموزهها برای هر جامعهای که در پی تحقق عدالت و پیشرفت است، الهامبخش خواهد بود.
هویت فرهنگی هر جامعهای بر پایه مجموعهای از متون و سنتهای فکری شکل میگیرد
استاد مدرسه علمیه سفیران هدایت امام صادق (ع) تهران اضافه کرد: هویت فرهنگی هر جامعهای بر پایه مجموعهای از متون و سنتهای فکری شکل میگیرد. در جهان اسلام، قرآن کریم، سنت نبوی و میراث اهلبیت(ع) از مهمترین منابع شکلدهنده این هویت هستند. نهجالبلاغه به عنوان یکی از برجستهترین آثار برآمده از سنت علوی، نقش بسیار مهمی در این میان دارد.
حجت الاسلام والمسلمین حسینی افزود: مطالعه این اثر به ما کمک میکند تا با عمق اندیشه امام علی(ع) آشنا شویم و دریابیم که چگونه میتوان میان معنویت، عقلانیت و عدالت پیوند برقرار کرد. این پیوند در حقیقت همان چیزی است که میتواند به تقویت هویت دینی و فرهنگی جامعه کمک کند.
وی گفت: نهجالبلاغه به ما میآموزد که دینداری صرفاً به عبادات فردی محدود نمیشود، بلکه شامل مسئولیتپذیری اجتماعی، دفاع از عدالت و حمایت از مظلومان نیز هست. چنین نگاهی میتواند روحیه مسئولیتپذیری و همبستگی را در جامعه تقویت کند.
نظر شما